Sırbistan'da Vucic Sonrası Dış Politikada Denge Değişecek mi?

BELGRAD (KFK Ajans) - Türkiye Today tarafından aktarılan habere göre, Sırbistan'da 25 Ekim'de gerçekleştirilen genel seçimlerde Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'in liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi (SNS) iktidarı kaybetti. Geçici seçim sonuçlarına göre muhalif Öğrenci Listesi, 250 sandalyeli parlamentoda 140 sandalye elde ederken Vucic'in koalisyonu 104 sandalyede kaldı. Toplam 53 sandıkta 1 Kasım'da oyların yeniden kullanılacağı bildirilen seçimlerle, SNS'nin 14 yıllık iktidar süreci sona erdi.

Aday listesinde doğrudan yer almayarak dışarıdan isimleri belirleyen öğrenci hareketi, henüz bir başbakan adayı açıklamadı. Öğrenci temsilcileri 29 Ekim'de üst düzey güvenlik ve yargı yetkililerinin istifasını, kamu sözleşmelerinin denetlenmesini ve yolsuzluk soruşturmalarının yeniden incelenmesini istedi. Bu taleplerin ardından Sırbistan kamu yayıncısı RTS'nin genel müdürü görevinden ayrıldı.

İç Reform Talepleri ve Dış Politika Sınavı

Öğrenci Listesi, ortak bir dış politika çizgisinden ziyade hesap verebilirlik ve demokratik reform talepleri etrafında farklı görüşleri bir araya getirdi. Rusya'ya yaptırım uygulanmasına karşı çıkan hareketin önde gelen adayı Ilija Srdanovic, 27 Ekim'de verdiği mülakatta Avrupa entegrasyonunun sürmesini savundu ve dış politikanın tek kişi tarafından değil kamuoyu tartışmasıyla yürütülmesi gerektiğini belirtti.

Avrupa Birliği (AB) Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, 28 Ekim'de yaptığı açıklamada Sırbistan'ın Rusya yaptırımları dahil olmak üzere birliğin dış politikasına uyum sağlamadan üyelik yolunda ilerlemesinin zor olacağı uyarısında bulundu. Belgrad için Rusya doğal gaz arzı ve Kosova meselesindeki tutumu nedeniyle önemini korurken, Çin'in altyapı, madencilik ve sanayi sektörlerindeki yatırımları da mevcut ekonomik yapının temel unsurları arasında kalmayı sürdürüyor.

Bölgesel İlişkiler ve Türkiye ile İşbirliği

Yeni dönemde Kosova politikasında bir değişim beklenmezken Öğrenci Listesi bağımsızlığın tanınmasına karşı duruşunu koruyor ve Srdanovic AB arabuluculuğundaki diyaloğun devam etmesi gerektiğini vurguluyor. Mahkeme kararıyla kamu görevinden men edilen Bosnalı Sırp lider Milorad Dodik, öğrencileri tebrik ederek Sırp Cumhuriyeti ile Sırbistan'ın en yakın ilişkileri sürdüreceğini ifade ederken, Srdanovic de bu işbirliğinin devamını destekleyen açıklamalarda bulundu.

Sırbistan'ın Türkiye ile yürüttüğü ilişkilerde de köklü bir kırılma yaşanması beklenmiyor. Ticaret, altyapı projeleri ve yatırımlar yoluyla tesis edilen ortak çıkarların yanı sıra Türkiye'nin Batı Balkanlar'da diplomatik diyalog kanalıyla üstlendiği istikrar rolü, Ankara ile Belgrad arasındaki yakın işbirliğinin süreceğine işaret ediyor. Öğrenci hareketi mensupları, 16 kişinin hayatını kaybettiği tren istasyonu tavan çöküşünün ikinci yıl dönümünde 1 Kasım'da Novi Sad'da toplanacak.

Diplomatik Arka Plan ve Değerlendirme

Aleksandar Vucic döneminde sürdürülen çok yönlü denge politikası, kişisel temasların ötesinde Sırbistan'ın enerji bağımlılığı, doğrudan yatırımlar ve çözülmemiş bölgesel ihtilaflar gibi nesnel şartlara dayanıyordu. Rusya'dan sağlanan doğal gaz arzı, Çin ile yürütülen büyük ölçekli altyapı projeleri ve Kosova'nın tanınmaması yönündeki geleneksel çizgi, iktidar değişimine rağmen ülkenin uluslararası alandaki hareket serbestisini sınırlandırıyor.

Öğrenci Listesi'nin AB entegrasyonunu hedeflerken Rusya yaptırımlarına katılmaktan kaçınması ve Türkiye ile kurulu ekonomik ortaklıkları muhafaza etme eğilimi, yeni yönetimin ani bir jeopolitik eksen kayması yaratmayacağını gösteriyor. Yeni liderliğin karşılaşacağı temel zorluk, karar alma mekanizmalarını kişiselleşmiş yapıdan çıkarıp kurumsal şeffaflığa kavuştururken Belgrad'ın mevcut hassas dış dengesini koruma sürecinde belirginleşiyor.