AB'nin Yeni Otomotiv Planı Türkiye'nin İhracatını Hedef Alıyor

BRÜKSEL (KFK Ajans) - Deutsche Welle (DW) tarafından aktarılan habere göre, Avrupa Birliği'nin mart ayında önerdiği Sanayi Hızlandırıcı Yasası (IAA), Çin'in ticari uygulamalarına karşı Avrupa otomotiv sanayisini korumayı ve yalnızca Avrupa'da üretilen araçları sübvanse etmeyi hedefliyor. Ancak tasarıda yer alan "Avrupa Menşeli" düzenlemesi; Türkiye, Fas, Japonya ve Güney Kore gibi Avrupa tedarik zincirine entegre olmuş ülkelerde derin endişeye yol açıyor.

Almanya ve Fransa, yasanın araç üretimi üzerindeki etkilerine dair aylarca süren müzakerelerin ardından, Birleşik Krallık ve Norveç gibi AB üyesi olmayan ülkelerdeki tedarikçilerin "Avrupa menşeli" statüsü almasına olanak tanıyan bir uzlaşmaya vardı. Buna karşın, 1990'ların ortalarından bu yana AB pazarına kesintisiz erişimi bulunan Türkiye gibi kilit oyuncular bu muafiyet kapsamının dışında bırakıldı.

Türkiye'nin 30,1 Milyar Dolarlık İhracatı Risk Altında

İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Yönetim Kurulu Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, söz konusu Alman-Fransız çerçevesinin Türk otomotiv sektörü üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceğini belirtti. Türkiye'nin toplam otomotiv ihracatının yüzde 73'ünün AB'ye yapıldığını vurgulayan Zeytinoğlu, "AB pazarında bir 'Avrupa Menşeli' engeliyle karşılaşırsak, bu durum AB ile ticaretimize ve ihracatımıza büyük zarar verir." değerlendirmesinde bulundu.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine göre Türkiye'nin geçen yıl AB'ye gerçekleştirdiği otomotiv ihracatı 30,1 milyar dolara (26,8 milyar avro) ulaştı. Taslak yasa, batarya hariç olmak üzere bir aracın bileşenlerinin toplam değerinin yüzde 70'inin Avrupa'da üretilmesini zorunlu kılıyor.

Uluslararası Otomotiv Araştırma Ağı (GERPISA) Direktörü ve Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) Kıdemli Araştırmacısı Tommaso Pardi, ortalama bir Avrupa yapımı elektrikli aracın bataryası çıkarıldığında parçalarının yaklaşık yüzde 83'ünün halihazırda Avrupa'dan temin edildiğine işaret etti. Pardi, revize edilen planın 2035 sonrası satılabilecek bazı hibrit, benzinli ve dizel araçları da kapsayacağını, Türkiye'nin geçen yıl AB'ye gönderdiği yaklaşık 800 bin aracın büyük kısmının bu kapsama gireceğini aktardı.

Çin Yatırımları ve Küresel Tedarik Zinciri

Türkiye'nin kapsam dışı bırakılmasında Çinli otomobil üreticilerinin ülkedeki faaliyetlerini genişletme çabaları da etkili oldu. Eskişehir'deki fabrikası AB güvenlik standartlarını karşılamadığı için kapatılan SWM Motors ve Manisa'da 1 milyar dolarlık tesis kurma planını beklemeye alan BYD bu sürecin somut örnekleri arasında yer aldı.

Danışmanlık şirketi AlixPartners verilerine göre, COVID-19 salgınından bu yana batarya ve otomotiv parçaları ağırlıklı olmak üzere 10 milyar avrodan (11 milyar dolar) fazla Çin yatırımı çeken Fas da benzer bir baskıyla karşı karşıya bulunuyor. Düzenleme ayrıca Avrupa'da fabrikaları bulunan Japon ve Güney Koreli üreticileri de olumsuz etkileme riski taşıyor.

Ekonomik ve Stratejik Değerlendirme

Ankara, "Avrupa Menşeli" programına dahil edilmek amacıyla Brüksel nezdinde diplomatik girişimlerini sürdürürken, üreticiler Türkiye ve Fas'taki Avrupalı tesislerin dahil edilip Çin sermayeli yeni yatırımların hariç tutulacağı formüller üzerinde duruyor. Aynı Zamanda Avrupalı parça tedarikçileri, yerel sanayinin korunması için kuralların daha da sıkılaştırılmasını savunuyor.

Avrupa Otomotiv Tedarikçileri Birliği (CLEPA) Genel Sekreteri Benjamin Krieger, yeterli koruma sağlanmaması durumunda 2035 yılına kadar bölgede 650 bin kişilik otomotiv istihdamının kaybedilebileceği uyarısında bulundu. Mevcut veriler, Türkiye'nin AB pazarıyla olan 30,1 milyar dolarlık entegrasyonunun, Brüksel'in alacağı korumacı kararlardan doğrudan etkileneceğini gösteriyor.