Ankara Bakü'den Pragmatizm ve İlkeler Bekliyor

BAKÜ (KFK Ajans) - Türkiye'nin Azerbaycan ile ilişkileri genellikle kardeşlik diliyle tanımlanıyor. Ancak, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattı üzerinden yapılan petrol ihracatına dair tartışmalar, Ankara'nın Bakü'yü eşit bir egemen ortak olarak mı yoksa Türk beklentilerine uyması gereken bir müttefik olarak mı gördüğüne dair daha rahatsız edici bir soruyu gündeme getiriyor.

Öncelikle, stratejik ortaklıklar yalnızca tarihi duygularla sürdürülemez. Karşılıklı saygı, tutarlı ilkeler ve en yakın müttefiklerin bile kendi ulusal çıkarlarını takip etme hakkını tanıma gereklidir.

Türkiye'nin Akdeniz'deki Ceyhan limanı aracılığıyla İsrail'e ulaşan petrol tartışması, bu sorunu gözler önüne seriyor. Kpler gibi enerji izleme şirketlerinin verileri, terminalden İsrail'e yapılan ham petrol sevkiyatlarının devamı hakkında tartışmalarda yer aldı. Bu nedenle, belirli hacimlerin ve kökenlerinin tespiti dikkatli bir inceleme gerektiriyor, ancak temel siyasi çelişki de incelenmeyi hak ediyor.

Türk yetkililer, Ankara'nın mevcut altyapı üzerinden petrol transitini durduramayacağını açıklamak için uluslararası anlaşmalara ve yasal yükümlülüklere atıfta bulundu. Bu argümanın meşru bir temeli var: Uluslararası sözleşmeler, ticari düzenlemeler ve transit devletlerin yasal sorumlulukları keyfi olarak göz ardı edilemez.

Karşılıklı Saygı ve Bağımsızlık

Aynı ilkenin Azerbaycan'a da uygulanması gerekiyor. Türkiye, siyasi tartışmalara rağmen enerji akışlarını korumak için kendi sözleşme taahhütlerini yeterli bir neden olarak görüyorsa, Azerbaycan'ın bağımsız dış politikasını Türk politikacıların, yorumcuların veya baskı gruplarının tercihlerine tabi kılınması hangi gerekçeye dayanabilir? Egemenlik, Ankara için bir ilke olarak savunulamaz ve Bakü için şartlı bir ayrıcalık olarak ele alınamaz.

Bu noktada kardeşlik dili, siyasi bir baskı aracı haline gelme riski taşıyor. Türk medyasının bazı kesimleri, Azerbaycan'ın İsrail ile olan ilişkilerini daha geniş Müslüman dünyasına sadakat testi olarak yansıttı. Ancak bu tür argümanlar, Bakü'nün farklı devletlerle diplomatik ve ekonomik ilişkiler sürdürme hakkına sahip olduğunu göz ardı ediyor.

Stratejik Ortaklığın Geleceği

Azerbaycan, hem İsrail hem de Filistin ile ilişkiler kurmuştur. Bu ilişkiler, ulusal çıkarlar, diplomatik hesaplamalar ve bölgesel gerçeklikler tarafından şekillenen bir dış politikayı yansıtır. Bu arada, Azerbaycan'ın öncelikleri Türkiye'nin öncelikleriyle örtüşmek zorunda değildir, tıpkı Ankara'nın kararlarının Bakü tarafından belirlenmemesi gerektiği gibi.

Bu dengesizlik, siyasi beklentilerin bir etki hiyerarşisi çerçevesinde çerçevelendiğinde özellikle sorunlu hale gelir. Türkiye'nin daha büyük ekonomik ve askeri ağırlığı ona önemli bir etki sağlar, ancak güç, bir müttefikin stratejik seçimleri üzerinde mülkiyet hakkı vermez. Ortak bir ulus olma söylemi, bir hükümetin diğerinden saygı talep etmesine de olanak tanımaz.

Azerbaycan için ders, Türkiye ile olan ortaklığının zayıflatılması gerektiği değildir. İlişki stratejik olarak önemli kalmaktadır. Daha ziyade, dayanıklılığı, her iki tarafın da anlaşmazlıkları sadakat testi haline getirmeden kabul edebilmesine bağlıdır.

Ankara ise bir seçimle karşı karşıya: Egemen eşitliğe dayalı bir ilişkiyi savunup savunamayacağı veya dayanışmanın seçici bir şekilde, yani Türkiye'nin kendi pragmatik kararlarını haklı çıkarmak için, Bakü'de alınan kararları sorgulamak için kullanıldığı bir siyasi kültürü teşvik edip etmeyeceği.

İlke ile convenience arasındaki ayrım yalnızca retorik değildir. Bu, dış politikanın güvenilirliğini, ticari ortaklıkların öngörülebilirliğini ve bölgesel işbirliğinin dayandığı güveni şekillendirir.

Uluslararası yükümlülükler, Türkiye'nin enerji kararlarını haklı çıkarıyorsa, Azerbaycan kendi kararlarını alırken de eşit dikkate alınmalıdır. Stratejik özerklik Ankara için vazgeçilmezse, Bakü'de de saygı gösterilmelidir.

Dolayısıyla, kardeşlik yalnızca her iki yönde çalıştığında anlamlıdır. Aksi takdirde, ortaklık dili eşit olmayan bir şey gibi görünmeye başlar. Bu, bir ülkenin, diğerinin kurallarını kabul etmesi beklenirken, kendi kurallarını belirleme özgürlüğünden yoksun olmasını talep eden bir sadakat talebidir.