İstanbul'da Kritik Bölgesel İstişare Toplantısı

İSTANBUL (KFK Ajans) - İtalyan Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, dört Avrupa ve dört bölgesel gücün bir araya geldiği İstanbul toplantısı öncesinde, Fars Körfezi'nde düşmanlıkların yeniden başlamasını engellemenin öncelikli hedef olması gerektiğini belirtti.

ABD seçimlerinin ardından savaşın yeniden başlayabileceğine dair birçok işaret olduğunu söyleyen Tajani, Almanya'nın Johann Wadephul ise sekiz ülkenin İran ve Husilerin küresel ticareti "rehin" almasına izin vermeyeceklerini ifade etti.

İtalya'nın Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Tajani, Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenen toplantı öncesinde Anadolu Ajansı'na (AA) açıklamalarda bulundu.

Wadephul, söz konusu toplantının, Almanya ve Türkiye'nin girişimiyle düzenlendiğini, E4 ülkeleri (Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve İtalya) ile R4 ortakları (Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan ve Türkiye) dışişleri bakanlarını bir araya getirdiğini belirtti. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan, bölgesel sahiplik temelinde bölgesel istikrarı desteklemek ve bölgesel sorunlar hakkında diyaloğu güçlendirmek amacıyla R4 mekanizmasını kurdu.

Tajani, Ankara'nın görüşmeleri düzenlemedeki rolünü övdü. "Türk hükümetinin ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın girişimi zamanında ve verimli. Roma, Orta Doğu'daki çatışmaları görüşmek üzere Avrupa ülkelerini ve bölgesel ülkeleri bir araya getirme fikrini destekliyor," dedi.

Tajani, Avrupa ve Arap ve İslam dünyasından ülkelerin ve hükümetlerin bir araya getirilmesinin gerekli olduğunu vurguladı. "Bugün İstanbul'da toplanan tüm ülkelerin ortak bir hedefi var: Savaşları sona erdirecek ve devam eden askeri çatışmaların olumsuz etkilerini önleyecek bir siyasetin yeniden başlamasında öncü bir rol oynamak istiyorlar," diye konuştu.

"Bölgemizi harap eden ve halkımızı yoksullaştıran çatışmalara taraf olan ülkelere baskı uygulamak istiyoruz," diyen Tajani, toplantıdan beklentilerinin bir nihai bildiri üzerinde çalışmak olduğunu belirtti. "Aylardır İsrail ve Filistin, İran ve Fars Körfezi'nde barış için çalışan ülkelerin ortak duruşunu ifade eden bir nihai bildiri üzerinde çalışıyoruz," dedi.

"Bana göre öncelikli hedef, Fars Körfezi'nde askeri düşmanlıkların yeniden başlamasını engellemek olmalı. Amerikan seçimlerinin ardından savaşın yeniden başlayabileceğine dair birçok işaret var. Ancak böyle bir gelişme hepimiz için zararlı olur," diye ekledi Tajani.

Körfez'in kritik bir aşamadan geçtiğini belirten Tajani, "İran ve ABD arasında New York'ta kurulan dolaylı temaslar ve ardından karşılıklı müzakere tekliflerinin sunulması olumlu bir adım olarak değerlendirilmelidir. Diplomasi, sürdürülebilir bir çözüme ulaşmanın tek geçerli yoludur. Bölgede tam ölçekli bir çatışmanın yeniden başlamasını istemiyoruz," dedi.

Tajani, nihai hedefin, İran'ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı'ndaki serbest seyrüsefer de dahil olmak üzere masadaki tüm temel konuları kapsayan kapsamlı bir anlaşma olduğunu söyledi. "Bu konularda taviz kabul edemeyiz. Transit ücretleri veya diğer kısıtlamalar (Hürmüz'de) kabul edilemez. Avrupa ve uluslararası toplum bu konuda birlik içinde kalmalıdır. Bu mesajı Tahran'a ve bölgedeki diğer ülkelere açıkça iletiyoruz," dedi.

Tajani, bunun aynı zamanda Avrupa Birliği için de stratejik bir çıkar olduğunu ve bu nedenle daha aktif bir rol oynaması gerektiğini belirtti. Ekonomik baskının İran'ı bir anlaşmaya yöneltmek için faydalı bir araç olabileceğini, ancak bunun güvenilir müzakereler ve somut bir diplomatik perspektifle desteklenmesi gerektiğini ekledi.

Wadephul, toplantının uluslararası sularda serbest seyrüseferin korunmasına, Karadeniz'deki gelişmelere ve diğer çatışmalara odaklanacağını söyledi.

"Bu formatta ilk toplantımızda, biz Avrupalılar ve dört bölgesel güç, Hürmüz Boğazı, Bab el-Mandeb ve Karadeniz'deki çatışmalara nasıl hareket kazandırabileceğimizi ortaklaşa araştırmayı hedefliyoruz," dedi. "Sekizimiz birlikte duruş sergiliyoruz: İran ve Husilerin küresel ticareti rehin almasına ve dünyanın enerji ve gübre arzı üzerinde kontrolünü sürdürmesine izin vermeyeceğiz," diye ekledi.

"Serbest seyrüsefer üzerindeki bu ayrımcı saldırılar ve komşu ülkelere yönelik saldırılar sona ermelidir," diyen Wadephul, "Bölgedeki insanlar, açlıktan muzdarip olan veya artık kendi evlerinin içinde bile güvende olmadıklarından korkanlar için bu sürekli güvensizlik kabul edilemezdir," dedi.

Wadephul, gemi güzergahlarına yönelik saldırıların Avrupa'da benzin istasyonu fiyatlarından süpermarket raflarına kadar hissedildiğini, gübre teslimatındaki gecikmelerin bazı bölgelerde kıtlık riskini artırabileceğini belirtti.

Wadephul ayrıca Rusya'yı Karadeniz'de serbest seyrüsefer hedefiyle suçladı. "Tahıl sevkiyatlarına saldırarak, Rusya kasıtlı olarak Küresel Güney'de gıda kıtlığına yol açıyor," dedi ve "Bu, hayatta kalması buğdaya büyük ölçüde bağlı olan dünyanın en yoksul kesiminin yanı sıra, küresel pazar için buğday işleme konusunda en büyük ülke olan Türkiye gibi ortaklarımızı etkiliyor," diye ekledi.

Temmuz 2026'dan bu yana sivil gemilere ve liman altyapısına yönelik saldırılar, Ukrayna'dan Karadeniz üzerinden yapılan tahıl ihracatını neredeyse durdurdu. Bu ihracat, daha önce küresel buğday ticaretinin yaklaşık %30'unu oluşturuyordu.

Bab el-Mandeb, dünya deniz ticaretinin yaklaşık %12'sini, Hürmüz Boğazı ise küresel petrol tüketiminin yaklaşık %20'sini taşıyor.