TDT Zirvesinde Orta Koridor Yük Taşımacılığında Yüzde 90 Artış

ANKARA (KFK Ajans) - Euronews tarafından aktarılan habere göre, Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) 13. Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Ankara’da gerçekleştirildi. Toplantı sonunda üye ülkeler arasındaki ulaşım, enerji, ticaret ve dijital entegrasyonu güçlendirmeyi amaçlayan Ankara Bildirisi kabul edildi. Türkiye, teşkilatın dönem başkanlığını Azerbaycan'dan devraldı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, teşkilatın itibarını güçlendirmek amacıyla Rusya'nın 'TDT Artı' formatı üzerinden veya gözlemci sıfatıyla sürece davet edilmesini önerdi. Zirve sonucunda Rusya'nın katılımına yönelik herhangi bir uzlaşma kararı açıklanmadı.

Dijital İşbirliği ve Dil Modeli Teklifi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, jeopolitik belirsizliklerin arttığı bir süreçte Türk devletleri arasındaki dayanışmanın gerekliliğini vurguladı. Konuşmasında siber güvenlik, uzay teknolojileri ve dijital ticaret alanlarına odaklanan Erdoğan, Oğuz, Kıpçak ve Karluk dil gruplarını kapsayan ortak bir büyük dil modeli ile ortak dijital ticaret platformu kurulmasını gündeme getirdi.

Yayımlanan Ankara Bildirisi'nde bir siber güvenlik anlaşması yapılması ve TDT Siber Güvenlik Konseyi'nin kurulması için müzakere yürütülmesi çağrısında bulunuldu. Zirvede ortak 12U CubeSat projesinin tamamlanması ve uzay endüstrisi işbirliği çerçeve anlaşmasının imzalanması da karara bağlandı.

100 Stratejik Yatırım ve Orta Koridor Hedefleri

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, üçüncü ülkelerin katılımıyla 'Türk Devletleri Teşkilatı Artı' yapısının geliştirilmesini ve 'Türk Dünyası – 100' programı kapsamında 100 ortak yatırım projesinin başlatılmasını teklif etti. Mirziyoyev; kritik minerallerin işlenmesi, yeşil enerji teçhizatı üretimi, ortak lojistik merkezleri ve kimlik kartıyla seyahat kolaylığı gibi maddeleri öne çıkardı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev ise Hazar Denizi ve Güney Kafkasya güzergahındaki Orta Koridor yük hacminin yılın ilk 9 ayında yüzde 30, transit taşımacılığın ise yüzde 90 arttığını bildirdi. Tokayev, TDT ülkeleri ile Kazakistan arasındaki demiryolu taşımacılığının 40 milyon tona yaklaştığını belirtirken, teşkilatın askeri bir ittifaka dönüştürülmemesi gerektiğini kaydetti.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projesinin Orta Koridor'a entegrasyonuna değinerek 5-6 Ağustos 2027'de gayriresmi zirve teklifinde bulundu. Gözlemci ülke Türkmenistan'ın Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov da Hazar geçişlerinde Türkmenbaşı liman altyapısının kullanıma hazır olduğunu aktardı.

Güney Kafkasya ve Barış Süreci

Azerbaycan'ı Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov'un temsil ettiği zirvede, Bakü yönetiminin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda TDT gözlemci statüsü arayışı yinelendi. Bölgede fiili bir barış ortamının sağlandığını belirten Bayramov, nihai barış anlaşması için Ermenistan'ın gerekli adımları atması gerektiğini bildirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan da Ankara'nın bu uzlaşı sürecine tam destek verdiğini ifade etti.

Ekonomik ve Stratejik Değerlendirme

Ankara Zirvesi'nde ortaya konan somut hedefler, Orta Koridor'un küresel tedarik zincirlerindeki payını artırma eğiliminde olduğunu belgeliyor. Güzergah üzerinde transit taşımacılığın yüzde 90 artış göstermesi ve Kazakistan merkezli demiryolu hacminin 40 milyon tona dayanması, Rusya'yı baypas eden alternatif hat arayışlarının bölgeye doğrudan ekonomik getiri sağladığını kanıtlıyor.

Özbekistan'ın önerdiği 100 ortak yatırım projesi ile Türkiye'nin gündeme getirdiği dijital ticaret mekanizmaları, teşkilatın siyasi istişare zemininden çok taraflı bir üretim ve teknoloji blokuna evrildiğine işaret ediyor. Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu hattının Orta Koridor altyapısıyla birleşmesi durumunda, Doğu-Batı ticaretinde maliyet ve zaman avantajının belirgin şekilde derinleşmesi bekleniyor.