MOSKOVA (KFK Ajans) - Türkiye Today tarafından aktarılan habere göre Türkiye, 2015 yılından bu yana askıda bulunan altı Rus cumhuriyetiyle kültürel işbirliğini yeniden canlandırmayı hedefliyor. Bu girişim, Rusya'nın Türk Devletleri Teşkilatı'na (TDT) ilgi gösterdiği bir dönemde Moskova ile temaslar açısından yeni bir zemin oluşturuyor.
- TÜRKSOY gözlemcisi Altay, Tuva, Çuvaşistan, Başkurdistan, Saha ve Tataristan ile ilişkiler 2015'ten beri askıda bulunuyor.
- TDT gözlemci üyeliği için ülke genelinde bir Türk dilinin resmi dil olarak kabul edilmesi şartı aranıyor.
- Ankara'daki TDT Zirvesi'nde ekonomi, siyaset ve dış politikayı kapsayan 163 maddelik ortak bildiri kabul edildi.
AK Parti'nin Türk devletleriyle ilişkilerden sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Kürşad Zorlu, söz konusu cumhuriyetlerin gözlemci statüsünde yer aldığı Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) üzerinden işbirliğinin yeniden başlatılması çağrısında bulundu. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in Rusya'nın TDT'ye gözlemci üye olma ihtimalini gündeme getirmesi ve Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov'un bu fikre olumlu yanıt vermesi sürecin arka planını oluşturuyor.
TÜRKSOY Çatısı Altında Kültürel Temaslar
Altay, Tuva, Çuvaşistan, Başkurdistan, Saha (Yakutistan) ve Tataristan, Türk kültürü ve sanatında işbirliğini geliştirmek amacıyla 1993'te kurulan TÜRKSOY'da gözlemci statüsüne sahip bulunuyor. Zorlu'nun aktardığına göre, Rusya'nın 2015'te bu cumhuriyetlerin teşkilattaki faaliyetlerini dondurma kararının ardından taraflar arasında herhangi bir ortak toplantı veya etkinlik gerçekleştirilmedi.
Askıdaki durumun TÜRKSOY içinde yeniden ele alınması gerektiğini belirten Zorlu, kültürel işbirliğinin iki taraf arasındaki en güçlü ortaklıklardan biri olduğunu ifade etti. Zorlu, Rusya'da Türk topluluklarıyla tarihi ve etnik bağları bulunan milyonlarca insanın yaşadığını hatırlatarak özellikle Tataristan, Başkurdistan ve Saha gibi bölgelerle diyaloğun doğal bir zemin teşkil ettiğini kaydetti.
TDT Gözlemci Üyeliği Kriterleri ve TDT Artı Modeli
Rusya'nın TDT'deki muhtemel rolüne ilişkin tartışmalara da değinen Zorlu, teşkilatın gözlemci üyelik başvuruları için bağlayıcı kriterlere sahip olduğunu vurguladı. 2021 yılında İstanbul'da düzenlenen sekizinci zirvede kabul edilen kurallara göre, gözlemci statüsü talep eden ülkelerin Türk dillerinden birini sadece belirli bir bölgede değil, ülke genelinde resmi yazışma ve devlet dili olarak tanıması gerekiyor.
Mevcut çerçevenin bu şartı karşılamayan ülkeler için doğrudan üyeliğe sınır getirdiğini belirten Zorlu, geçen yıl kabul edilen TDT Artı işbirliği modeline işaret etti. Bu mekanizma kapsamında, tüm üye ülkelerin onayı şartıyla dış ülkelerle dışişleri bakanı veya devlet başkanı düzeyinde esnek ortaklıklar kurulabiliyor.
Diplomatik Arka Plan ve Değerlendirme
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara'da düzenlenen TDT Zirvesi'nde ekonomi, dış politika ve kültür alanlarını kapsayan 163 maddelik bildiri kabul edilirken teşkilatın dönem başkanlığı Türkiye'ye geçti. ABD Başkanı Donald Trump'ın tebrik telefonu ve Rusya'nın teşkilata yönelik ilgisi uluslararası alandaki görünürlüğün arttığını gösterirken, 2027 yılına kadar devlet kurumlarının Türk dünyasına yönelik çalışmalarına ağırlık verileceği kaydedildi.
Ankara'daki zirvede ayrıca Beştepe Millet Ormanı içinde 16 Türk devletinin bayrakları, Ahlat mezar taşları ile Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tigin yazıtlarının kopyalarının yer aldığı Medeniyetler Parkı açıldı. TDT bünyesindeki kurumsal kriterler doğrudan üyelik şartlarını dil esasına bağlarken, TÜRKSOY üzerinden özerk cumhuriyetlerle kültürel bağların tazelenmesi diplomatik açıdan esnek ve doğrudan bir temas zemini sunuyor.
💬 Yorumlar 0
✍️ Bir Yorum Bırakın