İsrail'e Dört Seçim Darbesi: Silah ve Yardım Krizi

WASHINGTON (KFK Ajans) - TRT World tarafından aktarılan habere göre, İsrail içinde ve yurt dışında 10 günlük zaman diliminde gerçekleşen dört ayrı seçim, Tel Aviv yönetiminin diplomatik hareket alanını daraltırken Washington nezdindeki baskıyı artırdı. The Jerusalem Post kaynaklı analizde, dış temaslarda yaşanan kayıpların yanı sıra İsrail iç siyasetinde hükümet kurma sürecinin tıkandığı vurgulandı.

Süreç, 25 Ekim'de Sırbistan'da düzenlenen erken parlamento seçimleriyle başladı. İsrail yönetimiyle yakın ilişkilere sahip Aleksandar Vucic liderliğindeki ittifak, yolsuzluk karşıtı öğrenci destekli listeye karşı kaybetti. Bugüne kadar kritik mühimmat tedariki sağlayan ve Ağustos 2025'te İsrail yapımı insansız hava araçları, uzun menzilli füzeler ile elektronik harp sistemleri için 1,6 milyar dolarlık tedarik anlaşması imzalayan Belgrad yönetiminde dengeler değişti. Sandıktan zaferle çıkan Öğrenci Listesi, çatışma bölgelerine silah ihracatını durdurma sözü vererek, "İsrail'in Gazze Şeridi'nde yürüttüğü Filistin halkını sistematik olarak yok etme girişimine suç ortağı olmayacağız." açıklamasında bulundu.

Latin Amerika ve Washington Hattındaki Değişim

Brezilya'daki seçim yarışında Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'nın Flavio Bolsonaro karşısında yeniden göreve gelmesi, ikili temasların geliştirilmesine yönelik planları sonuçsuz bıraktı. Lula idaresindeki Brezilya, Tel Aviv büyükelçisini geri çekmiş ve Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Uluslararası Adalet Divanı'nda açtığı soykırım davasına resmi destek vermişti.

ABD'deki ara seçimlerde Demokrat Parti'nin Kongre'nin iki kanadında da üstünlüğü ele geçirmesi yeni bir denetim sürecine işaret etti. Michigan Senatörlüğüne seçilen Abdul El-Sayed gibi isimlerin varlığı çerçevesinde, silah transferlerine yönelik eleştirilerin belirleyici olacağı belirtildi. Yeni Kongre'nin 3 Ocak tarihinde göreve başlamasıyla ikili ilişkilerin geleceğinin müzakere edileceği kaydedildi.

İç Siyasette Tıkanıklık ve Mali Yardım Kesintisi

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 2024 yılında Donald Trump'a oy verip ara seçimde Demokratlara yönelen seçmen profilinde İsrail politikasının belirleyici olduğuna işaret ederek, "Kaybetmemizin nedeni (İran) savaşı" ifadesini kullandı. Donald Trump ise Fox News yayınına yaptığı değerlendirmede, Washington'ın yıl sonuna kadar İsrail'e sağladığı mali yardımı sonlandıracağını ve Netanyahu ile daha önce kararlaştırılan çerçevede yardımı yıllık yaklaşık 4 milyar dolara düşüreceğini belirtti.

İsrail'de 27 Ekim tarihinde yapılan parlamento seçimlerinde hiçbir ana blok tek başına iktidar çoğunluğuna ulaşamadı. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun bloku 120 sandalyeli Knesset'te 53 sandalyede kalarak salt çoğunluk için gereken rakamın sekiz sandalye gerisinde kaldı. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, yeni kabineyi teşkil edecek ismi belirlemek üzere meclis partileriyle istişare görüşmelerine başladı.

Diplomatik Arka Plan ve Değerlendirme

Tel Aviv yönetiminin hem geleneksel savunma ortaklıklarında hem de ana destekçisi konumundaki Washington ekseninde yaşadığı siyasi değişimler, bölgesel stratejileri doğrudan etkileyebilecek nitelik taşıyor. Sırbistan ile akdedilen 1,6 milyar dolarlık askeri teçhizat protokolünün iptal riskiyle karşılaşması ve Brezilya'nın uluslararası hukuk platformlarındaki sert tutumu, İsrail savunma sanayisi ve çok taraflı diplomasisi açısından ciddi bir daralma alanı yaratıyor.

ABD Kongresi'ndeki aritmetik değişim ve yürütme organından gelen yardım kesintisi sinyalleri ise yıllık 4 milyar dolar seviyesine çekilmesi planlanan askeri ve mali işbirliklerinin geleceğini kırılgan hale getiriyor. Knesset'teki 53 sandalyelik parçalı tablo nedeniyle koalisyon arayışlarının uzaması durumunda, İsrail'in eş zamanlı olarak yaşadığı dış politika krizlerini yönetmekte güçlük çekmesi ve Orta Doğu'daki hareket kabiliyetinin diplomatik baskılarla daha da kısıtlanması muhtemel görünüyor.